Fier, projekt për mullinj me erë

Pak dit pas deklarats s Kryeministrit t vendit, Sali Berisha, lidhur me interesin e Italis pr investime n energji, n Qarkun e Fierit, sht shfaqur nj projekt ambicioz me objekt prodhimin e energjis.
Bhet fjal pr firmn “Reuint”, me qendr n Firence t Italis, e cila mendon t ndrtoj impiante pr prodhimin e energjis me ann e ers.

Projekti parashikon ndrtimin e 60 kullave n 7 komuna t Qarkut t Fierit. N komunat dhe fshatrat ku do t ndrhyhet me kt projekt sht punuar prej dy vjetsh pr matjen e drejtimit dhe shpejtsis s ers, ndrsa fundjavn e kaluar kompania italiane “Reuint” si dhe ajo shqiptare “R.E.Qima Albania” sh.p.k kryen prezantimin final t projektit te banort e zons. Toka ku do t ndrtohen kto impiante do t’u merret me qira banorve nga kompania q do t ndrtoj shtyllat.

Kullat e ers do t ndrtohen n Komunat Levan, Frakull, Cakran, Qendr, Ballsh, Kut e Fratar. do kull do t ket fuqi t instaluar 2 megavat dhe i gjith projekti synon t shtoj kapacitete prodhuese prej 120 MW.

Nj nga zonat e prfshira n projekt sht Komuna Qendr n Mallakastr. Kryetari i Komuns Qendr, Agron Kapllanaj, sht shprehur se: “Nga kompanit implementuese sht zgjedhur fshati Belishov, i cili ka t gjith parametrat teknik pr ngritjen e mbi 30 miniturbinave q do t prodhojn energji me an t ers”.

“Pr kt projekt sht punuar dy vjet n zonn e Belishovs dhe dje, n prezenc t banorve t komunitetit, ku n truallin e tyre do t ndrtohen centrale pr prodhimin e energjis elektrike me an t shfrytzimit t ers, sht zhvilluar nj takim informues lidhur me impaktin ambiental t investimit”.

Verbëria e arkitektëve

Arkitekturë / Objekte të rëndësishme të Bulevardit monumental të Tiranës po i nënshtrohen një autopsie të kobshme. Arkitektët mbyllin sytë edhe me atë që po ndodh në Sheshin Italia. Propozimet dhe ndërhyrjet në të ashtuquajturën arkitekturë e okupatorit, përveçse të shëmtuara dhe fodulle, cenojnë hapur çdo lloj etike profesionale
Shpeshherë flasim për "mbrojtje të monumenteve". Dhe kryesisht ne vetë jemi të parët të çmagjepsur nga përralla ose rrëfimi në fjalë. Eposi i mbrojtjes së monumenteve vjen ende sot e kësaj dite si një retazh i së "shkuarës sonë të lavdishme", e po kësisoj përbuzet e shpërfillet po aq sa e "shkuara jonë e lavdishme".

Ngatërresa është ende e dukshme dhe nëpër këmbë. Fryma e importuar prej së largëti nga kohërat, se ajo që vlen të mbrohet e të restaurohet duhet të jetë domosdoshmërisht autoktone-origjinale, vjen e ndërthuret me figurën e vetëkonceptuar të restauratorit shqiptar, si fillimisht arkeolog e më pas njohës i vetëm arkitekturës kombëtare shqiptare.

Në mos vetëm i banesës autoktone shqiptare dhe i tipologjisë së vetme të kishës apo xhamisë cilësuar "monumente kulture" e që për fat i shpëtuan kazmës shkatërrimtare të viteve '60. I induktuar në frymën shqiptare apo në suazat e arkitekturës shqiptare si një haraç paguar "historisë" por aspak arkitekturës, edhe sot e kësaj dite konfuzioni është sheshit dhe gëlon posaçërisht në gji të profesionistëve.

Sa ç'është i lartë edhe konfuzioni mbi termin "monument" dhe "mbrojtje e monumentit" që vetvetiu përjashton termin mbrojtje e "arkitekturës".
Si kurrë ndonjëherë, vëmendja e arkitektëve shqiptarë është drejtuar kundrejt së ardhmes dhe kjo padyshim është edhe një nga arsyet më kryesore të kësaj verbërie.

Egoja e theksuar intelektuale për "risi formale" është zhvilluar edhe për vetë faktin se çdo gjë e krijuar më parë ose më saktë, e asaj pjese të fondit shqiptar që nuk është posaçërisht "beratase" apo "gjirokastrite" konsiderohet si e "hapur për diskutim" ose e thënë ndryshe, që mund t'i vihet dorë.

Kjo shpjegon dhe faktin sesa ethe për ndryshim e transformim ngjallin haptazi konkurse kombëtare apo ndërkombëtare dedikuar shkurt dhe drejtpërdrejt pothuajse gjithçka, asaj arkitekture që na ofron me bollëk sofra e qendrës së kryeqytetit tiranas.

Problemi nuk qëndron tek riaktualizimi apo përshëndoshja me funksione të reja që janë kërkesë legjitime e kohës, e kësisoj të pashmangshme, por tek fakti që së paku shpërfillet hipoteza apo mundësia për marrjen në konsideratë e restaurimit si ndërhyrje me po të njëjtat atribute sa ç'është edhe ajo e arkitekturës konceptuar mirëfilltazi.

Në rrezikshmëri të lartë përkundrejt injorancës, janë objekte pafund

Shumica e tyre janë lënë jashtë vullnetit restaurator apo mbrojtës, jo vetëm për indiferencë falas, por edhe për një përçmim të hapur kundrejt së ashtuquajturës arkitekturë të "okupatorit" të çfarëdolloj flamuri qoftë, e sidomos kjo e realizuar pas pavarësisë e këtej. Madje në këtë pikë, meken edhe tekstet shkollore, "maketet" e arkitekturës, disertacionet etj. Meken edhe kundrejt asaj arkitekture të realizuar nga vetë ne, gjatë viteve të mëvona.

Dëshira për një klasifikim të saj, analizë, apo edhe vetëm thjesht njohje, i lë arkitektët e rinj e të vjetër nën mëshirën e autodidaktit profesional e gjysmak në formim, duke mos patur mundësinë konkrete e reale të eksplorimit të teorisë së arkitekturës e duke ia dedikuar veten, shpeshherë verbazi, vetëm praktikimit të saj. Është njësoj sikur të jenë duart pa mendjen...

Sidomos objektet italiane. Duke patur parasysh faktin që një rilindje e dytë e vendit filloi pikërisht me formulimin e atij që u quajt "Shteti i parë shqiptar" gjë që koincidoi edhe me ndërhyrjen italiane në shumë skaje të jetës. Për këtë arkitekturë, sidomos atë "të ultën", tërthorazi nuk është treguar ndonjëherë vëmendje, pavarësisht se në trupin e qyteteve tona më të qytetëruara e padyshim të Tiranës vetë si metropol, ajo vazhdon ende të konsistojë në shkallë të lartë vetë indin bazë të qytetit.

Por edhe më i rëndë paraqitet kazusi i qendrës dhe i shtyllës kurrizore tiranase. Pra, bëhet fjalë për Bulevardin Dëshmorët e Kombit, që ndryshe shërben edhe si korridor shpërndarës i gjithë objekteve kryesore politiko-administrative dhe shpirtërore që i anashngjiten atij.

Nën sytë e lodhur të qytetarëve të shumtë të cilët janë të detyruar për nga vetë mënyra sesi është organizuar qyteti, jo vetëm të bëjnë shpeshherë "homazh" përgjatë objektesh kryesore si Kryeministria, Parlamenti, Presidenca, Qendra Ndërkombëtare e Kulturës (ish-Piramida), Kompleksi Ministror, Muzeu Historik Kombëtar, Pallati i Kulturës, Banka Kombëtare Tregtare, ish-Pallati i Kongreseve, etj..

Pra, përgjatë pothuajse të gjitha emblemave të "panteonit" tiranas, por edhe të përdorin rrugëtimin ndanë tyre, duke kryer paralelisht pothuajse të gjitha ritualet e rëndomta apo jo të jetës së përditshme, përkundrejt gjithë plejadës (ato që kemi) simbolike e shpirtërore të kombit.

Porse, çka ai shikon, nuk është veçse një parodi e lënies në dorë të fatit. Një listë e gjatë e tyre popullon hit paradën e turpshme të objekteve që këlthasin për mbikëqyrje. Shumë prej tyre prej kohësh po i nënshtrohen një lloj make up-i zhubravitës, e për të mos thënë më keq, ndërhyrjesh kirurgjikale që shpesh i ngjajnë autopsive.

Lista fillon kobshëm. Ish- Piramida, Pallati i Kulturës, Muzeu Historik Kombëtar, ish-Hotel Dajti, kompleksi Nënë Tereza, ish-Pallati i Kongreseve, etj..
Shumë projekte që propozohen për rikonstruksion të tyre kanë gabime trashanike që në gjenezë. E përpos gjithë kësaj, janë riprojektuar me një mbivendosje funksionesh të rënduara artificialisht dhe të pakuptimta, që do i shndërrojnë ato përfundimisht në mumje të sfiguruara rëndë.

Në materializim të zbaticës mendore e ideore që sjell ujë pikërisht aty ku nuk duhet, jo aq të pakta janë edhe gafat kuptimore ose të identifikimit të "shpirtit të vendit", të të ashtuquajturit "genius loci", për përdorim imediat dhe bombastik.

Këtë e vërtetojnë më së miri iniciativat e ndërmarra së fundmi, për shndërrim dhe shumë përdorim edhe të atij sheshi të ngarkuar për nder të shenjtores, të quhet "Nënë Tereza". Mirëfilltazi ky shesh lind në 1939 (sipas Planit për Rrugën e Perandorisë) si shesh urban dedikuar rinisë, dhe mbart firmat e ark.

herardio Bossio-s dhe të inxhinierit Ferdinando Poggi. Sforcoja e deklaruar bujshëm për shndërrim të këtij sheshi në një "ikonostas" absurd e grotesk të kombit, i ka këmbët në çka u përpoq të ndriçohej më lart.

Për ta sjellë pak më afër se çfarë propozohet realisht, është i detyrueshëm një ekskurs sado i shpejtë historik.

Në suazat e formulimit të Tiranës "fashiste" si dy pjesë të veçanta por të lidhura nga një zemër e gjallë pulsuese, Tirana e Vjetër dhe Tirana e Re do të funksiononin të lidhura bashkë si nëpërmjet një kordoni ombelikal gjatë gjithë gjatësisë së bulevardit kryesor për të rrahur fort në dy qendra.

E para zemër për Tiranën e vjetër, fokusohej në Sheshin Skënderbej, ndërsa e dyta zemër për Tiranën e re, fokusohej në një kompleks të mirëfilltë politik, arsimor e sportiv.
Sheshi i ri, shesh dedikuar pra rinisë ose ardhmërisë së kombit, ishte idealist përkundrejt atij materialist të qendrës, e po ashtu, si rrallë ndonjëherë në historinë e ndërtimtarisë shqiptare, është pothuajse i vetmi shesh i konceptuar e projektuar (dizenjuar) integralisht. Një vizatim i qartë planor e urban me një përkufizim të qartë arkitekturor objektesh që e konturojnë.

Simbioza dhe dualizmi është i pastër. Janë objektet (arkitektura) që konfigurojnë sheshin, po aq sa ç'është forma e sheshit që i bën objektet të jetojnë. Metafizikës hapësinore të rregullt e të mirekuilibruar (raporti boshllëk-ndërtim) i bashkëngjiten vijat puriste me reminishenca neoklasike të arkitekturës më të lartë të realizuar ndoshta ndonjëherë në Shqipëri. (Ndjesë, egos bashkëkohore për arkitekturë por e vërteta duhet njohur dhe pranuar.)

Korpuset e lidhura pranë janë të gjitha pjesë të të njëjtit puzzle, dhe ashtu tok, ato ruajtën fizionominë e tyre "rinore" edhe në vitet e errëta të komunizmit, madje, duke shërbyer edhe si sfond inspirues e domethënës toponimik edhe për krijime të tjera mbresëlënëse të kinematografisë shqiptare, të gjitha të dedikuara rinisë. Kujtoj këtu filmin e shkëlqyer "Në çdo stinë", i xhiruar në këto ambiente (skena e patinave, që ajme sot është e pamundur të përjetohet falë çadrës megalomane aty përbri).

Vlera e tij lidhet pra pazgjidhshëm me unitetin arkitektonik-formal që ky shesh ofron, e rrjedhimisht çdo ndërhyrje në të, thërret për profesionalizëm të lartë dhe kalibrim të pashoq energjish, e sidomos për njohje të thellë e dritë largpamëse vijueshmërie.

Ndërsa përpjekja për të kondensuar aty edhe vlera të tjera, që do të meritonin një vend të tyrin apostafat, me të gjitha nderet e hijeshinë që ato kërkojnë, shpreh edhe njëherë qartë "prakticitetin" absurd për të ndryrë në të njëjtin vend vlera e simbole që zor se do të qëndronin bashkë në një situatë normale.

Po sot e gjithë ditën, përpos problemit dramatik të vorbullës së trafikut, panaireve stinore të karakterit "Luna Park", kioskëzimit absurd e nevrastenik peshqesh i këtij 20 vjeçari të fundit, degradimit të pashmangshëm nga lënia pas dore, marrjes së vendimit në formë diktati, si surrogat të ligjeve për bashkëpunim reciprok e për autonomi vendore, i shtohet edhe absurdi që aty ku kemi të realizuara, ende, vlerat më të larta arkitektonike të kombit, për mungesë parash, të realizojmë improvizime amatore, të paqëllimshme në vetvete por të dëmshme e për dy lekë.
Në pritje të një konkursi ndërkombëtar e kombëtar gjithëpërfshirës, që do të përcaktojë një herë e mirë (të shpresojmë) fatet dhe ardhmërinë e këtij sheshi, kostoja e kësaj ndërhyrjeje do të rëndonte gjithçka e pafund.

Sa për kujtesë, në atë çka realisht do të ndodhë në këtë kuadro surrealiste, imagjinoni, përmendorja dhe muzeu i Nënë Terezës rrethuar dhe impostuar bri për bri, me arkitekturë De Kirikjane (De Chirico - piktor italian metafizik) prej marshi fashist!!!

Por çka është në ardhmëri dhe nuk ka ndodhur, e për rrjedhojë me ende shpresë për t'u menduar.

Por ka edhe më keq.

Tirana prej muajsh përjeton nën sytë e saj të lëbyrur, realizimin e një ngrehine të çuditshme e që për nga forma i ngjan një agjinareje gjigante mu në zemër të Sheshit Italia. Objekti shpërfill çdo gjë si të ishte veçse një përmendore e egos së vet. Shpërfill së pari arkitekturën me të cilën rrethohet, si të thoshte rëndom e me një dialekt brutal "hapma pak krahun se këtu zot jam unë..."

E së dyti, e vendosur aty në kundërshtim flagrant, shpërfill haptazi çdo plan urbanistik të miratuar dhe ende në fuqi.

Është e dhimbshme dhe e pafalshme edhe një herë sesi arkitektët vetë i lejojnë vetes realizime të këtij lloji që cenojnë hapur çdo normë të etikës dhe të deontologjisë profesionale.

Duke nisur me shembujt që u dhanë më lart, e për të ardhur deri tek ndërtimi që mbin çuditshëm si egjër në mes të fushës me grurë, shuplakës së përflakur drejtpërsëdrejti të mungesës së autoriteteve, të ligjit që duhet të mbizotërojë aty ku konsiderohet se ka shtet, i mbivendoset krenaria e shkelur me këmbë e gati e përdhunuar, e koshiencës intelektuale e profesionale arkitektonike-urbane shqiptare e mbarëkombëtare.

Ky objekt në zymti, shëmti e fodullëk është tregues i drejtpërdrejte i asaj që dhimbshëm vazhdon të jetë perverse në këtë vend. Ose më saktë, është një parafrazim real e i gjendur i shprehjes së urtë popullore:
Gjej shesh e bëj përshesh.

nga ALBANA TOLLKUÇI - gaz. Shekulli

Dita e Verës, ja aktivitetet në Tiranë

Tiranë, 10 mars, NOA - Edhe këtë vit, Tirana dhe Elbasani, por edhe qytete të tjera bashkohen për të mirëpritur Ditën e Verës. Atmosfera festive do të ndihet që në orët e para të mëngjesit, ku rrugët do të popullohen nga vizitorë të shumtë, të cilët do të shëtisin deri në orët e vona të mbrëmjes.

Ata do të kenë mundësi të shijojnë gatime të veçanta tradicionale, si dhe ballokumet, ëmbëlsirën simbol të kësaj dite. Sheshet kryesore të qyteteve do të mirëpresin koncertet e ndryshme me këngëtarë shqiptarë dhe të huaj.

Një kënd i veçantë do tu kushtohet fëmijëve, argëtimit me kllounët, akrobatët dhe personazhet e njohura të botës së tyre, si dhe një festë e vërtetë karnavalesh në të cilën ata do të jenë protagonistë. Një risi në këto festime do të jetë edhe projekti Pasarela, parakalimi i 30 modeleve në një pasarelë përpara hotelit Rogner në Tiranë.

Aktivitete në Tiranë

Festa do të fillojë të dielën paradite në qendër të Tiranës në sheshin Skënderbej. Prologu i kësaj feste do të jenë këngët dhe vallet e Ansamblit Tirana. Më pas, akrobatë dhe kllounë nga Cirku i Tiranës do të argëtojnë fëmijët e pranishëm, ndërsa Banda e Qytetit do të fillojë rrugëtimin përgjatë bulevardit Dëshmorët e Kombit.

Në shesh, qytetarët do të gjejnë edhe këndin e kulinarisë shtëpiake, gatime tradicionale të zonës, që do të ofrohen për shijim nga një grup amvisash të qytetit të Tiranës, bashkë me recetën e gatimit.

Lulishtja Skënderbej do të jetë e gjitha e fëmijëve, që nga mesdita. Nuk do të mungojë muzika, këngët dhe vallet popullore, por i pranishëm do të jetë edhe libri përmes projektit Të lindur për të lexuar. Bulevardi Dëshmorët e Kombit do të kthehet në një panair argëtues, plot me kënde dhe çadra ku të Rinjtë e Rrjetit Rinor do të krijojnë një atmosferë krijuese dhe gazmore.

Një vend të veçantë do të ketë edhe prezantimi i botimeve nga shtëpitë botuese shqiptare. Ndërkohë, duke ecur poshtë në sheshin përpara Piramidës, një kuartet instrumental do të performojë nga ora 12.00 deri në 16.00. Në Parkun Rinia, Bashkia e Tiranës do të instalojë një sistem Karaoke, që i fton të gjithë të bëhen protagonistë të këngës.

Sheshi Nënë Tereza do të jetë hapësira për të gjithë të apasionuarit e Skateboard-it dhe Grafitit.

Të dielën, zona e ish-Bllokut do të jetë Rock the Block, një pellg festiv dedikuar muzikës rock dhe vlerave përbashkuese europiane. Koncerti do të fillojë në orën 20.00, me grupe të muzikës rock dhe alternative nga grupe europiane dhe shqiptare. Skena do të vendoset në rrugën pedonale dhe në të do të ngjiten për të performuar disa grupe muzikore. Aktiviteti zhvillohet në bashkëpunim me ambasadat e huaja të akredituara në Tiranë.

Një gabim i rëndë urbanistik - nga Maks Velo

Arkitekturë / Një vendim i papërgjegjshëm arkitektësh e urbanistësh po kthen filozofinë e kioskave. Ndërhyrja në Sheshin Italia, një nga më të rëndësishmit e Tiranës, është një atentat që profesionistët po i bëjnë kryeqytetit m

Në Sheshin "ITALIA" janë realizuar një pjesë e punimeve për një objekt. Janë betonuar gjithë kolonat e tre kateve. Sipas tabelës shpjeguese të vendosur, bëhet fjalë për një "Kompleks Rekreativ 3 kate plus bodrum" që e ndërton shoqëria BELAVIS SH.P.K.

Mbas artikullit tim të datës 17 shkurt, botuar në "Shekulli", punimet u pezulluan.

Në bisedën që pata me Kryetarin e Bashkisë, Edi Rama, më tha se ai ka qenë kundër këtij objekti i cili është edhe kundër Planit Francez të Qendrës.

Meqenëse është rasti i një veprimi të rëndë, shumë flagrant, kundër planifikimit urban të qytetit, mendova ta analizoj më me hollësi.

Vendimi i KRT-së së Tiranës është i datës 13.06.2002. Pra, objektit i është dhënë drita jeshile, dhe prej këtu fillojnë gjithë problemet.

Çudia e parë është kur lexoj se pronar i truallit është zoti Shpëtim Dama.

Kjo është e pabesueshme! Si është e mundur dhe kush ia ka kthyer këtë parcelë në mes të sheshit këtij personi?

Po ta shikojmë me këtë logjikë, pronar duhet të ketë edhe fusha e "Qemal Stafës", edhe shatërvani në mes të Sheshit "Nënë Tereza". Bile pronar duhet të ketë pasur edhe lulishtja në Sheshin "Skënderbe".

Dhe atëhere duhet t'ju kthehen pronarëve?

Po pse nuk ju kthehet toka pronarëve të parcelave në Kamëz, Sauk apo Bathore, të okupuara nga të tjerë?

Po si nuk e kërkoi në kohën kur u ndërtua nga italianët?

Si është e mundur, shpronësojmë për Rrugën e Kombit në Kukës dhe në mes të Tiranës pronarit i kthehet parcela?

Kjo më ngjan si dhënia në pronësi e parkut tek vëllezërit Frashëri ku u ndërtuan Kullat ose si dhënia e territorit të Parkut të madh ku u ndërtua Shkolla Willson.

Në gjithë botën shtetet vënë dorë mbi trojet private për hir të hapësirës publike, vetëm këtu kthehet mbrapsht, nga hapësirë publike në private.

Çudia e dytë është guximi i kërkesës për të ndërtuar aty.

Dhe veprimi aspak i moralshëm është i arkitektëve që e kanë pranuar këtë detyrë projektimi, duke e ditur fort bukur se aty nuk duhet ndërtuar. Dhe nuk mund të mendonin për të ndërtuar sepse aty është një SHESH, domethënë një HAPËSIRË e lirë që askush nuk ka të drejtë ta zërë.

Si mund të prishet harmonia kështu? Si mund të guxojmë, duke qenë profesionistë, të bëhemi atentatorë të një kryeqyteti? Çfarë parimesh, normash morale dhe profesionale kemi parasysh? Cila KRT e një kryeqyteti evropian mund ta bënte këtë veprim? Si është e mundur që KRT-ja e aprovoi? Kush ishin këta anëtarë të KRT-së?

Bashkia e Tiranës duhet patjetër të bëjë transparencë të plotë për këtë rast, sepse ishte ky vendim i KRT-së që futi çështjen në një maratonë gjyqësore të panevojshme.

Si është e mundur që shkallët e gjyqësorit marrin një vendim aprovimi kur ky rast është krejtësisht i pastër si drita e diellit?

A mund të gjendet një rast tjetër korrupsioni më flagrant dhe më i dukshëm se sa ky?

Si mund të ndërtohet në mes të një SHESHI, të një prej shesheve më të rëndësishëm të kryeqytetit?

Tani, paradoksalisht, ky objekt është bërë më i rëndësishmi dhe më i fokusuari në atë shesh.

Arkitektët tanë punojnë si qorra, na japin vetëm ca fasada dhe ca planimetri dhe nuk dinë fare se si këto objekte qëndrojnë në hapësirë! Pastaj na dalin jo ato që parashtrojnë në KRT, po ca monstra që nuk i ka parë kush.

Gjëja më e rëndë është se objekti dëmton rëndë "Sheratonin".

Dalëngadalë ky hotel (si njëherë e një kohë Dajti ) zuri vendin më të rëndësishëm në jetën publike të kryeqytetit. Aty bëhen konferenca, takime delegacionesh, pritje e përcjellje personalitetesh shtetërore, kulturore e sportive. Hoteli ka zëvendësuar edhe Pallatin e Brigadave në shumë raste, në pritje presidentësh e kryeministrash. "Sheratoni" kështu ka një funksion shtetëror.

Dhe tani na del një palo objekt, REKREACJONI me demek, domethënë kafene, (se nuk ka nja dhjetë a njëzet aty rrotull).

Më tmerron fakti se si është e mundur që FILOZOFIA E KIOSKAVE të kthehet prapë.

Si nuk vëmë mend asnjëherë? Ku e gjejmë këtë guxim? Si nuk kemi ndërgjegje dhe pikë turpi?

Dua të besoj që ky objekt do të rishqyrtohet, do të anulohet dhe do të prishet.

Përndryshe do të jetë turpi i mijëvjeçarit të ri.

Marre nga Shekulli

Projekte te tjera

International Center of Culture



Project of restauration of the International Center of Culture “Pjeter Arbnori“ and the adaptation of these space into the National theatre .The tender was done by the Ministry of Culture, Youth and Sports. The investment was 3.5 million euro. Studio A1, in this project has also collaborated with Enigma sh.p.k.





Civil building in Durres



Civil building in Durres in collaboration with SND Construction was designed and built a 13 floors, 3 floors, three are multifunctional floors as shopping center and stores. There are also 2 underground floors for the parking.






Project of a residence in the village of Mëzez



Project of a residence in the village of Mëzez, Kashar Commune (at the entrance of Tirana). The project has 8 towers of 10 floors mostly for habitation and 2 floors are multifunctional floors as shopping center and stores. There is also 1 underground floor for the parking.

Artikull: Ndertesat Binjake

I ulur në "studion time te shkrimit" duke menduar se s'kam asgjë për të thënë, nuk kam libra për të shkruar, nuk kam thashetheme për të përhapur, nuk kam ftesa nga revista prestigjioze që botojnë projekte të rëndësishëm arkitektonike dhe pjesë të rëndësishme të opinionit te shkruar nga personazhe te rëndësishëm. Unë ndjehem i largët nga inteligjenca arkitektonike, në bloget e pornografisë arkitektonike dhe utopise se lartë të menduarit dhe të folur.
Se paku kam qëndrim dhe nje ide nga kompjuteri im.

Më poshtë është përkufizimi i Ndertesa "Binjake" ndikuar nga definicioni Wikipedias për binjakët e njeriut, ku fjala "pasardhës" është tregtuar për "ndërtesen".

"Binjakët janë dy objekte që rezultojnë nga zhvilluesi i njëjtë, zakonisht ndërtuar në zone të ngushtë. Ato mund të kene orientim të njëjtë ose të ndryshme. Binjakët mund të jetë ose monozigote (MZ, si "identike") ose Dyzigote (DZ, si "vëllazërore" ose "jo-identike").

Ndërtesat binjake ekzistojnë për disa arsye. Edhe pse arsyet kryesore jane ato ekonomike, ato gjithashtu mund të ketë disa kushte "ekspresive" qe ndikojne ne ndertimin e tyre.

Do e shpjegoj gjith cfare thashe me lart me nje diagram te thjeshte.





Siç mund ta shikoni nga diagrami më lartë, një investitor mund të ndërtoje dy ndërtesat binjake me nje koncept. Ai mund të shpetoje një shumë të hollash nga faturimet arkitektonike dhe kohën e kontratës, nga blerjet e materialeve dhe nga lehtësia e instalimit , të gjitha keto që përkthehen në shuma të mëdha të fituara parash rëndësia të cilave në urbanizmin shqipetar është i dorës së parë.

Huazuar dhe Marr shkas nga Orhan Ayyüce

Rama: Transporti publik drejt një shërbimi të denjë për një qytet europian

Bashkia e Tiranës organizoi një takim me Shoqatën e Transportit Qytetas dhe operatorët e shërbimit për të diskutuar në lidhje me problemet kryesore sot, mbi Planin të ri të Masave për Transportin Urban (2010-2015) në Tiranë, si dhe për të marrë angazhimin e operatorëve mbi zbatimin e këtij projekti.



Sipas “Transparenca për Bashkinë e Tiranës”, që u zhvillua në vitin 2009, për të disatin vit, qytetarët e Tiranës kanë përcaktuar prioritetet kryesore të politikave dhe projekteve të Bashkisë. Në këtë konktekst, transporti publik është konsideruar për herë të parë këtë vit, ndryshe nga vitet e tjera, prioriteti kryesor dhe më i votuari nga qytetarët e Tiranës, sigurisht krahas infrastrukturës publike dhe gjelbërimit.



Duke iu drejtuar përfaqësuesve të operatorëvë të shërbimit urban, Kryebashkiaku Rama ka vënë theksin në disa nga problematikat, arritjet dhe pritshmëritë, lidhur me masat në transportin urban. Ndër të tjera Rama u shpreh: “Kemi vënë re nga ky anketim se qytetarët na kërkojnë një vëmendje më të madhe ndaj transportit publik, duke vlerësuar përmirësimin e ndjeshëm që është bërë ndër vite për këtë transport. Gjithsesi janë një numër në rritje i qytetarëve që i drejtohen transportit urban, duke shfrytëzuar linjat tona të autobusëve dhe qëllimi i këtij takimi është që, bazuar në këtë anketim, bazuar në këtë proritet të vendosur nga vetë qytetarët përmes këtij anketimi, me rritjen e cilësisë së transportit publik, në kushtet kur tashmë në Tiranë, qytetarët vlerësojnë se ka një bazë pozitive për këtë dhe ka një mundësi që buron nga fakti se ata e kanë ndierë përmirësimin e këtij transporti, ne dëshirojmë të ndajmë me ju, qoftë dëshirën për ta çuar një hap më tutje këtë shërbim, qoftë edhe shqetësimin që kjo gjë të ndodhë në funksion të një përmirësimi jo thjesht afatgjatë, por edhe afatmesëm dhe afatshkurtër.



Për këtë, kemi një plan të ri masash, bazuar në masterplanin e transportit për zhvillim të qëndrueshëm, i njohur prej jush dhe në këtë plan të ri masash ne duam të trajtojmë me rigorozitet dhe sukes disa problematika që kanë të bëjnë drejtpërdrejtë me nevojën për të rritur standartin e shërbimit, për të rritur komoditetin e qytetarit në këtë shërbim dhe sigurisht për të synuar standarte europiane, edhe pse jemi të vetëdijshëm se për shkak të kostos që ka shërbimi, për shkak të politkës së një çmimi shumë të ulët, në raport me koston që ne kemi bërë, nuk është një fjalë goje që ne do arrijmë standartet europiane, në këtë fushë ku Europa ka bërë zhvillime marramëndëse. Megjithatë, kemi nevojë edhe të përmirësojmë frekuencën, në kuptimin e një sistematizimi të frekuencës së orareve dhe të shmangies së vonesave të trafikut; kemi nevojë të përmirësojmë kushtet e shërbimit dhe të sigurisë në bord, kemi nevojë të rrisim akoma më shumë aksesin për këtë shërbim, pra të dekurarojmë mjetin privat për lëvizje brenda qytetit, duke inkurajuar transportin publik, por ama me një ofertë më cilësore dhe kemi nevojë që me një politikë të re të kostos, në raport me standartin, të shikojmë domosdoshmërisht rritjen e investimeve në këto mjete.



Ju keni tashmë një eksperiencë, nuk jemi më në kushtet kur kjo është eksperienca e parë, nuk jemi më në kushtet kur kjo punë filloi me një lloj pasioni të përbashkët që ishte më i madh sesa siguria se kjo do të funksiononte. Shumëkush atëherë ishte dyshues, se mos kjo çonte në faliment të shpejtë të operatorëve, ashtu sikundër edhe ju keni qenë dyshues që me këtë politikë rigoroze të çmimit të përballueshëm nga kjo pjesë e qytetarisë tiranase që merr shërbimin tuaj, të mund të ofrohej një shërbim i mirë. Fakti është se kemi arritur sot me një shërbim më të mirë se në të shkuarën, por na duhet një shërbim edhe më i mirë për të nesërmen e afërt, jo për të nesërmen e largët.



Dua t’u them se ne kemi 4 grupe projektesh shumë të rëndësishme për transportin publik sipas elementeve:



Infrastruktura rrugore:

Rruga me prioritet në lëvizje, për transportin publik,

Sipas menaxhimit të lëvizjes,

dhe në tërësi për mjetet.



Ju e dini që eksperimenti i korsive për mjetet e dedikuara vetëm për autobusët është një eksperiment i suksesshëm, ju vetë e shikoni që aty ku ne kemi korsi të dedikuara puna shkon shkëlqyeshëm, por nga ana tjetër, siç e dini ju, e dimë dhe ne, e shohin dhe të gjithë qytetarët që sasia e këtyre korsive të dedikuara është minimale, në raport me pjesën tjetër që është e pakrahasueshme në gjatësi segmentesh, ku duhet të përballemi me problematikën tërësore të trafikut, kështu që ne duhet të fusim korsitë e dedikuara mes vitit 2010 dhe 2011, në 23 rrugë të tjera të kryeqytetit që do të impaktojnë me patjetër shërbimin tuaj pozitivisht dhe që do u japë qytetarëve më shumë garanci dhe më shumë akses në transportin publik, me të cilin mund të përshkohet më lehtë një segment që me transportin privat dhe me veturën private bëhet me më shumë vështirësi, për shkak të trafikut.



Nga ana tjetër, besoj se e dini dhe është një gjë që e keni kërkuar dhe të gjithë sëbashku kemi arritur ta vëmë në lëvizje, ngritjen e Qendrës së Kontrollit të Trafikut dhe të Menaxhimit të Trafikut me një sistem të ri IT – je, të menaxhimit të transportit në tërësi ku do t’i japim prioritet transportit publik. Kjo qendër tashmë është e financuar, është e projektuar për zbatim, praktikisht fillon projekti i zbatimi në harkun e këtij viti dhe përfundon, përsëri sipas parashikimit tonë, brenda gjysmës së parë të vitit të ardhshëm. Kjo do na japë mundësi që të kemi një sistem modern kontrolli të menaxhimit të trafikut në të gjithë territorin e Tiranës, me kamera dhe në rrugë kompiuterike, që pastaj do të lehtësojë edhe 100 për qind edhe punën e forcave të rendit, të cilat janë të anagazhuara, qoftë në nivelin e qeverisjes kombëtare, qoftë edhe në nivelin e qeverisjes vendore për sigurinë dhe respektimin e rregullave të qarkullimit në rrugë .



Këto janë pak a shumë gjërat që unë do të doja të ndaja me ju, duke iu kërkuar që të kemi një fluks të ri investimesh nga ana juaj, në linjat e transportit. Ju keni bërë jo pak, edhe keni investuar jo pak. Ambicja për ta përmirësuar shërbimin duket në radhë të parë tek këto investime që duhet të rriten, për të shkuar drejt një shërbimi që të jetë akoma më i denjë për një qytet europian.



Na duhet të arrijmë një rinovim të Parkut të Mjeteve, ku të vëmë në shërbim të qytetarëve mjete të reja për çdo linjë (një fjalë e lehtë për t’u thënë, por ju e dini që është një punë shumë e madhe). Na duhet gjithashtu të riorganizojmë edhe sistemin e informimit dhe raportin me përdoruesit. Kjo është shumë e rëndësishme. Ne kemi një projekt-ide dhe shpresojmë që së shpejti të ulemi me financuesit e mundshëm të një projekti të tillë dhe pastaj ta ndajmë edhe me ju këtë ide, për të vendosur sistemin e biletave elektronike, sistemin elektronik të kontrollit të biletës në autobus. Autobusët tuaj në përgjithësi e kanë sistemin si infrastrukturë të instaluar, por është një sistem që nuk funksionon këtu. Vendosja e sistemit të biletës me kontrollin elektronik do u lehtësojë shumë juve vetë, do të na ngarkojë ne me më shumë përgjegjësi për kontrollin, në mënyrë që të ndihmohet edhe puna juaj dhe që autobusët të mos kenë një numër jashtë standartit të shkelësve të këtij rregulli, sepse vetvetiu mënyra se si funksionon kjo, kërkon një bashkëpunim shumë të afërt me atë të operatorit privat që menaxhon linjën dhe pushtetit vendor nëpërmjet inspektorëve të kontrollit, sepse juve do u bjerë të bëni shërbimin, ne do të na bjerë të kontrollojmë që ky shërbim të mos abuzohet nga ata që hyjnë kundravajtës në një sistem të tillë. Ky është një projekt ambicioz. Do të shikojmë në rast se mund ta vëmë në lëvizje dhe me të pasur shenjën e parë poziitve për ta vënë atë në lëvizje, do t’ju informojmë të ulemi bashkarisht dhe të shikojmë se si kjo bëhet, sepse nuk jemi në kushtet kur këto gjëra mund të vihen në lëvizje mekanikisht, sipas standarteve të Europës ku duam të integrohemi, por ku s’jemi akoma të integruar dhe për këtë arsye duhet të shikojmë specificitetin e gjërave dhe problemet e veçanta që hasim dhe që janë probleme tipike, karakteristike të lidhura me territorin këtu dhe nuk janë probleme të njohura sot në Europë, pasi janë të kapërcyera kush e di se sa vite më parë”.



Duke vlerësuar rëndësinë e kësaj çështjeje, Bashkia e Tiranës ka bërë në vitin 2009 të gjitha vlerësimet dhe analizat e nevojshme për zhvillimin më të mirë të transportit në qytet dhe ka hartuar kështu Masterplanin e Transportit, për një Zhvillim të Qëndrueshëm për qytetin e Tiranës.



Sipas kësaj analize rezulton se përsa i përketintensitetit të lëvizjes, në qytetin e Tiranës, rreth 75% e qytetarëve të intervistuar lëvizin sot rregullisht nga ora 6.00-9.00;



Po t’i referohemi të dhënave, rezulton nga ana tjetër se:



- 36% e qytetarëve përdorin mjetin bus (pra transportin publik).

- 28% janë këmbësorë

- 21 % përdorin mjete private



Aktualisht Tirana, në krahasim me qytete të tjera, në vende të tjera ka ende për fat të mirë, një shkallë të kënaqshme të përdorimit të transportit publik dhe një shkallë më të ulët motorizimi (21% e popullsisë). Sot qytetarët e Tiranës përdorin ende shumë transportin ekologjik: transport publik, këmbësorë dhe biçicleta, por sipas analizës projektohet një rritje shqetësuese për trafikunë, e shkallës së motorizimit (pra numrit të makinave).



• Mbi Transportin Publik sot-Çfarë synohet të përmirësohet/arrihet?



Shërbimi i Transportit Publik (SHTS) në Tiranë u “ringrit” dhe u bë funksional për qytetarët në vitin 2002. Sigurisht sot, me investimet e Bashkisë së Tiranës në rrjetin rrugor dhe me investimet e operatorëve në linja, shërbimi është plotësisht funksional.



Por, sot sfida e Bashkisë së Tiranës është:



• zgjidhja e disa prej aspekteve më të rëndësishme dhe problematikave të shërbimit;

• rritja e standartit të shërbimit dhe komoditetit të qytetarit, sidomos kjo e krahasuar me standartet e vendeve të tjera europiane, në kuadër të rrugës së integrimit në BE.



Disa nga çështjet që kërkojnë më shumë vëmendje si dhe ndërhyrje për përmirësim, sot janë:



• frekuenca (problemet me oraret, vonesat për shkak të trafikut);

• kushtet e komoditetit dhe të sigurisë në bord të qytetarit;

• rritja e aksesit për përdorues të caktuar të transportit (pasagjerët me akses të kufizuar, si nënat me fëmijë, personat me aftësi të kufizuara etj)

• kosto e përballueshme e shërbimit, por duke rritur investimet në mjetet e linjës;

• rritja e mbrojtjes për mjedisin, për shkak të shkarkimeve të mjeteve te transportit publik



Duke e vlerësuar të rëndësishëm transportin publik, drejt zbatimit të një koncepti multimodal të lëvizjes në qytet, Bashkia gjatë viteve 2010-2011 ka hartuar dhe po vë në zbatim projekte për të fuqizuar 2 komponentët e parë të lëvizjes transporti publik dhe lëvizja këmbësore, përkundrejt lëvizjes me makina/mjete private.



√ Projekte të Bashkisë së Tiranës



Në vitet 2010-2011 do të zbatohen të pakten 4 grupe projektesh të rëndësishme për transportin publik, sipas elementeve:



Infrastrukura rrugore:



1.Investimet në skemën e rrjetit rrugor/infrastrukturën rrugore në qytet që rrisin aksesin dhe mundësinë e lëvizjes së mjeteve të transportit publik do të vazhdojnë me prioritet në 2010 dhe 2011.



Rruga-prioriteti në lëvizje



2.Këtë muaj fillon nga puna projekti më i madh i Bashkisë për lëvizjen multimodale, që është “Projekti i Transportit Multimodal: Korsitë e dedikuara të autobuzëve, bicikletave dhe këmbësorëve”/Faza I (2010) dhe Faza II (2011), për 23 rrugë të qytetit.



Menaxhimi i lëvizjes dhe Infomobiliteti



3.Ngritja e Qendrës së Kontrollit dhe të Menaxhimit të Trafikut, ku me sistemet e reja IT të menaxhimit të transportit publik do të prioritizohet transporti publik (2010-2011);



Mjetet e Transportit Publik



4.Paketën për “Përmirësimin e kushteve të komoditetit dhe të lëvizjes në Shërbimin e Transportit Publik”



√ Projektet në bashkëpunim me operatorët e shërbimit

-Operatorët do të duhet të bëjnë investime të reja në mjetet e transportit dhe në drejtim të rritjes së cilësisë së menaxhimit të shërbimit



Masat që propozohen:



Duke konsideruar këto të dhëna si dhe orientimin që Bashkia e Tiranës ka zgjedhur për një qytet me ambjent cilësor urban, ku patjetër transporti ka një peshë kryesore, është hartuar një seri masash, ndër të cilat ajo e riorganizimit të vetë shërbimit.



Në këtë proçes konsiderohen si të rëndësishme:



• Një rinovim i parkut të mjeteve, ku synohet të vihen në shërbim të qytetarëve mjete të reja për çdo linjë (pjesa më e madhe e investimeve do të kryhen në vitet 2010-2011, por investime të reja do të jenë të shtrira përgjate të gjithe afatit 5 vjeçar të shërbimit).



• Investimet do të konsiderojnë tashmë si të domososhëm ato që quhen “kushtet e komfortit dhe aksesibilitetit të shërbimit”, kjo duke futur në vijim mjete me:



-ajër të kondicionuar

-hyrje e lehtë (aksesi) në mjete bus_ platformë e sheshtë.

-autobusë të pajisur me platformën për njerëzit me aftësi të kufizuar.

-siguria në bord



• sisteme kamerash



-sistemet e monitorimit, kontrollit të flotës së mjeteve



• monitormi dhe kontrolli do të realizohen nga sisteme të teknologjisë së lartë që mundësonë evidentimin e pozicionimit të mjetit, kontrollin dhe menaxhimin e tij nëpërmjet sistemeve GIS, pa nevojitur më sisteme të organizimit të shërbimit, nëpërmjet forcave të shtuara njerëzore.



• Duke riorganizuar Sistemet e Informimit dhe Raportin me përdoruesit e shërbimit (qytetarët)



-Rrjetin e ri të linjave të shërbimit.

-Stacionet e mjeteve bus.

-Oraret e shërbimit.

-Frekuencën e shërbimit

-Sistemet e informimit stacion më stacion



Kjo do të realizohet nëpërmjet:



-Sistemit “Infomobility” të Qendrës së Kontrollit të Trafikut;

-Sistemet operatore të Qendrës së Kontaktit me Përdoruesin;

-Projektit “Infopoint-s “që synojmë të zbatojmë (më një shtrirje të gjerë pikash në të gjithë qytetin).



• Duke organizuar forma për të bërë të mundur pjesëmarrjen e përdoruesve në përcaktimin e performancës, duke mundësuar reklamimet ndaj tij, duke vënë në dispozicion numrat telefoni për qytetarët, duke mundësuar një sistem të ri për verifikimin e ankesave dhe sanksionet në lidhje me to, si dhe duke futur sistemet e siguracioneve të pronës, sigurisë së jetës dhe shëndetit të pasagjerëve ne bord dhe përgjegjësinë teknike të operatorit, në një gamë sa më të gjerë të mundshme në këtë shërbim.



• Gjithashtu duke mirëpërcaktuar rregulla për personelin e shërbimit të transportit, si rregulla të përgjithshme, ashtu dhe rregulla gjatë udhëtimit dhe deri në kodin e sjelljes dhe aspektet personale të personelit. (Rregullorja e Personalit të Shërbimit dhe Rregullorja e Pasagjerit); Për këtë Bashkia po harton një platformë të integruar që quhet “Karta e Mobilitetit”.

• Për të gjitha sa më sipër, për të drejtat dhe detyrimet e palëve po hartohet një kontratë ku do të ndërfuten përveç sanksioneve dhe forma të reja Sistemi i ri i Raportimit, Monitorimit dhe Kontrollit të Operatorit që:



-Sistemi IT i performancës së shërbimit (kontrolli në kohë reale me GPRS dhe kamera);

-Sistemi i Pikëzimit të sjelljes/performancës së Operatorit: që mundëson humbjen graduale të së drejtës së kryerjes së shërbimit/licensës nëse konstatohen shkelje të përsëritura që bien humbjen e pikëve të parashikuara dhe si pasojë humbjen e së drejtës së mbajtjes së licensës.



04.03.2010